АЙНИГАНЛАР

НЕГА  РОССИЯ  ЎЛИМГА  МАҲКУМ Типик россиялик портрети

25 июнь 2014 йил

 

НЕГА РОССИЯ ЎЛИМГА МАҲКУМ?

Украинага қарши бошлаган урушини ҳам қўшиб ҳисоблаганда, Россиянинг ташқи сиёсатини тушуниш учун россиялик ким ўзи, у қандай ва нимани истаб яшайди, нималар уни қизиқтиртиради, нималардан у қувонади, деган саволларни ўзимизга беришимиз керак. Турган гап, россияликларнинг ўзлари жонажон мамлакатининг ҳамма минусларни қандайдир ташқи душманларга, баъзан эса чекист Путин қиёсафасидаги ўз ҳукуматига ва унинг дўстларига тўнкашга мойиллар. Бироқ  очиқ айтиш керак — бу барча ташқи душманлар, одатда, Россия пропагандаси ва россияликларнинг катта ёлғондан қизиб кетган оммавий онги томонидан ўйлаб топилган . Уларнинг президенти, ҳукумати ва депутатлари худди ўзларидай — ўғринамо, клан-мафиячиликка мойил фирибгарлар, кучсизларга шафқатсиз, куч олдида эса икки букилувчилардир.

АЛКОГОЛИЗМ — бу, турган нап, биринчи ўринда айтилиши лозим бўлган ижтимоий касалликдир. Халқаро соғлиқни сақлаш ташкилотининг расмий маълумотларига қараганда, 2014 йилгача Россия э алкогол истеъмол қилиш бўйича дунёда тўртинчи ўринни  эгаллаган, яъни ҳар бир одам бошига йилда 15,76 литр соф спирт ичилган. Ҳисобга кирмаган турли-туман контрафакт ва самогон сифатидаги истеъмол қилинадиган ичимликлар эътиборга олинса бу рақам 20 ёки, ҳатто, 25 литргача ошиши мумкин, ва у Россияни дунёда энг кўп ичувчи мамлакатга айлантиради. Шуни ҳам таъкидлаш муҳим-ки, бу рейтинг тепасида жойлашган Молдова, Чехия ва Венгрияда алкогол истеъмол қилиш асосини вино ва пиво ташкил этади, айни пайтда, Россияда эса — кучли алкогол, айниқса, бекорга рус халқининг миллий ичимлиги, деб аталмаган ароқ истеъмол асосини ташкил этади. Айнан шу билан аҳоли ўлимининг бениҳоя юқорилигини ичкилик (мастлик) оқибатидан эканини тушунтириш мумкин. Айтиш керак-ки, Россия медиклари томонидан алкоголизмдан келиб чиққан ўлим ҳодисалари ҳатто 15 ёшлик ўқувчилар орасида қайд қилинмоқда, алкогол истеъмол қилиш эса кўп ҳолларда ота-оналар билан бирга 12-13 ёшдан бошланади. Шундай қилиб, ўрта россиялик маст ҳолда юради. У катта қийинчилик билан алкоголдан ўз хоҳиши билан воз кечиши мумкин, кўпчилик жиноятларни у мастлик ҳолатида содир этади, ёмон ишлайди, оиласида тартибсизликлар келтириб чиқаради ва, табиий, ҳукумат ҳатти-ҳаракатини танқидий баҳолай олмайди.

ҚАШШОҚЛИК. Бу воқеълик Россияда шу қадар қонга сингган-ки, уни фақат эринган одамгина эслатмайди, холос. Собиқ СССРдан иш излаб келаётганларни ўзига тортувчи Москва ва Петербургдаги катта маошлар бу шаҳарлардаги ҳамма нарса, биринчи навбатда уй-жой нархининг баҳайбатлиги билан тўлиғича йўққа чиқади. Москвадаги квартира пулига Чехияда қаср сотиб олиш мумкин, деган анекдот (латифа)лар айтиб юришади, Бу – ҳақиқатдан унчалар узоқ эмас. Аммо, 85 фоизлик, қолган россияликлар яшайдиган Россияга қайтайлик. Регионларда бир одамнинг ўртача маоши 500-700$ атрофида бўлиб, уёққа-буёққа унча-мунча ўзгариб туради, бир қатор таниқли шаҳарларда эса ўртача маош ундан анча паст — Угличда 250$, Брянскда 400$, Саратовда 430$. “Олимпиада пойтахти” Сочидаги статистика жуда қизиқ маълумотларни келтиради — расмий маош у ерда деярли Московадагидек, 900$, бироқ кўпчилик маҳаллий яшовчилар, ҳатто яхши лавозимларда ишловчилар, 300$дан кўп маош олмайдилар. Ким  қолганларникига қадар тўлдиради? Олимпиада учун ажратилган миллиардлар эвазига яхши бизнес қилиб олган “олимпиада” мулозимларининг дўстлари ва болалари тўлдирадилар.

Қачонлардир немисларнинг бой бўлган Кёнигсбергида, ҳозир эса ташландиқ Калининградда ўртача маош “бориб турган” 600$, бироқ, агар статистикадан бу шаҳардаги кўпсонли божхоначилар ва ходимлари нефть терминаллари маошига қўшилган устамаларни чиқариб ташласак, у ҳолда ўртача маош 500$ дан ортиқ бўлмайди. Божхоначилар ва уларга ўхшаганлар устида тўлиқроқ тўхтаб ўтишга тўғри келади. В отличие от АҚШ ва Европадан фарқли ўлароқ, ўрта синф асосини тарихан кичик корхоналар эгалари (тадбиркорлар) ва  юқори малакали мутахассислар (врачлар, инженерлар, учувчилар ва ҳоказо) ташкил қилган бўлса, Россияда эса бу синф вакилларининг деярли ҳаммаси давлатдан тўлиқ мустақил эмас. Биринчи навбатда булар полиция ва махсус хизматлар офицерлари, руҳонийлар ва  саноатдан таълим соҳасигача турли вазирликлар мулозимларидир. Бу мамлакатда даромадлар тақсимоти усулларини очиқ-ойдин кўрсатади  —давлат “ўзиникига” ҳамма нарсани беради, дилдан ишлаётганларга эса арзимас ушоқлар тегади. Бироқ ҳеч ким нолимайди, ва бу инсонни ҳайратлантиради.

Давлатнинг нефть ва газдан тушадиган даромади ўта чекланган, бошқа соҳалар эса фойда билан ишламайди, Россияда шартли ўрта синфга аҳолининг 7 фоизи ёки 10 миллион одам киради – улардан 6 миллиони давлат мулозимлари, бир миллиони полиция ходимлари (улардан 350 таси генерал), мингта армия генерали ҳам бор (мамлакат қанақа урушга тайёрланмоқда?), ва бу ФСБнинг шиширилган штатлари ва бошқа ҳарбийлаштирилган агентлик ва хизматларни ҳисобламагандагинадир. Ўрта синфнинг фақат кичик қисмигина ҳақиқатан ишлайдиган, яъни маҳсулот ишлаб чиқарадиган ёки хизмат кўрсатадиган одамлардир. Айни пайтнинг ўзида Россия фуқароларининг учтадан биттаси  қашшоқлик чизиғи ортида яшайди, ва сифатли озиқ-овқатнинг ҳатто минимал турларини, янги кийим ва томидан чакка ўтмайдиган уйни ўзига раво кўра олмайди. Яна учдан бири ўзини тузукроқ тўкин ҳаёт билан таъминлаши мумкин, бироқ бунга маошининг ҳаммаси сарф бўлади — “сандиқда турадигани” қолмайди, ва ҳатто ишни вақтинчалик йўқотиш ҳам одамларни қашшоқликка судрайди.

Шундай қилиб, ўрта россиялик фақатгина ароққа тўйган эмас, қашшоқ ҳамдир. У ҳаётда хурсанд бўладиган ҳеч нарса йўқ, “юқорида” алоқалари бўлмагани учун унинг келажаги ҳам йўқ  (Осиёнинг ҳар қандай мустабид тузумидагидек клан-мафия гуллаб яшнайверади). У қилиши ва хоҳлаши мумкин бўлган нарса — атрофидаги барча одамлар унинг ўзидай ёмон ва қашшоқ яшашларини истаб яшайверади. “Ўз” ҳукумати устидан очиқ шикоят қилиш ва ундан бирор нарса талаб қилишга россияликка ҳар қанлай бошлиқни илоҳийлаштиришдаги туғма, осиёча менталитети йўл қўймагани учун, у ўзининг ёвуз агрессиясини жон деб қўни-қўшниларга қаратади, уларнинг жабрланаётганларига ва Чеченистон, Осетия, Абхазия, Қрим каби ҳудудларни босиб олишларига завқланиб қарайди.

“Турмуш онгни белгилайди” — деб ёзган эди Маркс. Кўпгина оммавий тенглик ва ака-укалик ҳақидаги утопик (ҳаёлий, бажарилмайдиган) фантазияларидан фарқли ўлароқ, унинг бу жумласи ҳақиқатан ўринли, ва у амалда текшириб кўрилган. 1980-йилларда Нью-Йорк ҳар куни бир неча қотиллик ва юзлаб қуролли талончилик жинояти содир этиладиган жуда хавфли шаҳар бўлган. Бунга жавобан шаҳар ҳукумати ноиложлик ва жиноятчиликни авж олдириши мумкин бўлган муҳитни йўқ қилишга қарор қилди —кўчаларни ахлатдан муттасил тозалаш бўйича кенг кўламли ишлар бошланди, каталак-куталак ва ташлаб кетилган уйлар ремонт қилиниб, нормал кўринишга келтирилди, Марказий парк дам олиш учун маданий ҳудудга айлантирилди, бутун шаҳар ёрқинлик ва яхшилик рамзига айланди. Бу яхши иш берди, ҳозир Нью-Йорк криминал марказ деган бемаза шон-шарафни ўтмишда қолдириб, бутун дунё туристлари учун энг жозибали ва хавфсиз шаҳарлар учлигига кирди.

Россияда ахвол қандай? Москва марказида ўнйиллаб ярим йиқилган эски бинолар турибди, шаҳар чеккалари фасадлари тўкилиб бораётган ифлос-кулранг уйлар билан тўлдирилган, кичик шаҳарлар тамоман бир хил-кулранг каталак-куталак уйлар тўдасидан иборат, йўллар ҳатто мегаполисларда ўнқир-чўнқир бўлиб кетган, Москванинг барча ўрмон ва парклари эса минглаб дайди итлар тўдаси ва бомжларни ўзига тортган ҳолда ахлатлар билан тўла. Бу пунктда, аслини олганда, Гитлер ва атрофидаги одамларнинг охирги кунлари ҳақидаги “Бункер” фильмининг натур планларини Санкт-Петербургда суратга олинганини айтиш етарли бўлар эди — “Россиянинг маданий пойтахти”нинг ахволи худди Берлиннинг қирғинбарот жанглар ва бомбардировкалар пайтидаги кўриниши кабидай эди.

Кўриб турибмиз-ки, типик россиялик, қўпол қилиб айтганда, “бўқ ичида” яшайди — қачонлардан бери ремонт қилинмаган уй, кнопкалари ёндирилган лифт, зинапоя майдончаларига ўтириб қолган характерли сийдик ҳиди, Брежнев замонидаги мебелли квартиралар, атрофда эса — ўйилиб ётган, расвоси чиққан йўллар ва  болалар қуммайдончаларида шиша идиш синиқлари. Сўзсиз, бундай муҳит, ҳозир жуда яхши сезилаётган, ёшликдан алкоголизмга берилиш ва  ҳайвоний ёвузликни намоён этиш учун ўта озуқалидир. Аҳоли мобиллигининг пастлиги ҳам Россиянинг характерли белгисидир. Фақат бештадан битта россиялик умрида ҳеч бўлмаганда бир марта чет элга, ҳатто ўзининг Божхона иттифоқи мамлакатлари — Беларусь ва Қозоғистонга чиққан.

“Русларсиз турлар”. Россиялик туристларсиз дам олиш учун европалилар қўшимча ҳақ тўлашга тайёр

Ана шу 20 фоиздан кўпчилик фақат Туркия, Миср, Таиланд ва Хитойнинг таниқлироқ курортларида бўлишган, ва  Россия фуқароларининг фақат ўн иккидан биттаси ҳеч бўлмаганда бир марта Европага, одатдагидай, Германияга борган. Мамлакат эркак аҳолисининг тахминан ярми армия хизматидан кейин ўз вилояти чегарасидан ташқарига чиқмаган. Бунисигаям майли, ёмони – 83 фоиз россияликлар чет тилларини билмасликларини билдиришган, қолганларининг кўпчилиги эса, нари борганда Макдональдс менюсини инглизча ўқий олади, холос. Бундан кўринади-ки, россияликларнинг кўпчилиги энг ҳақиқий дўсти —телевизордаги пропагандист берадиган маълумотдан бошқа атрофдаги дунё ҳақида мутлақо тасаввурга эга эмас бўлиб чиқади. Россияликларнинг фақат саноқли фоизларигина ҳеч бўлмаса бир марта маданийлашган мамлакатларда бўлишган, ва фақат яккам-дукками у ерларда ижтимоий ҳаётга чўмган ва ҳозирги замон эркин жамиятининг барча плюсларини сезишга эришган.

Жамият ахлоқининг йўқлиги — Россиянинг яна битта камчилиги бўлиб, у  миллий менталитетнинг муҳим ташкил этувчисидир. Ҳамма вақт расмий путин пропагандаси рус халқини “чириётган ғарб”дан фарқлайдиган қандайдир “маънавийлик” ҳақида гапиради. Бироқ, бу маънавийлик нима? У қаерда яширинган? Балки, Узоқ Шарқ қишлоқларида 12 ёшдан ичишни бошлаб, 15 ёшда туғадиган, 30 ёшда эса цирроз ёки инфарктдан ўладиганлармикин? Балки, в Рус православ черкови архипастирлари христиан пацифизми ва таъмагирлик қилмаслик постулатларига тупуриб, агрессив урушга чорлаётганлари ва  ўнлаб “мерседес”лар ҳамда қимматбаҳо қўл соатлар сотиб олаётганларимикин? Балки, бу “маънавийлик” россияликларни барча қўшни халқларга “чуркалар”, “хачилар”, “укроплар”, “чухонецлар”, “қисиқ кўзлилар”, “пиндослар”, “гейропейцлар” деб ўзининг нафратини шу қадар чин дилдан билдиришга мажбурлаётганмикин — гўё-ки руслардан ташқари ҳамма бошқа халқлар чала туғилгандай? Ёки “маънавийлик” — это когда мамлакатнинг бутун аҳолиси қонунларга амал қилишни талаб қилиш ва ўзлари виждонан яшаши, “ёлғончи” сўзи “бизнесмен”га, “ўғри” сўзи эса — депутатга синоним бўлиши, бепул медицина фақат навбатларда туриш вақти билан даволаши, бепул билим эса фақат битириш тестини топширишгагина ўргатиши мумкин эмаслигига ишончда эканлигидамикин? “Маънавийлик” — бу  жамиятга хизмат қилиш эмас, пул ишлаш учун сиёсат билан шуғулланишмикин?

Айни вақтда “маънавийликсиз” мамлакатлардан фарқли Россияда бировга ўз идеалларини ҳимоя қилишда холис ёрдамлашиш мутлақо қабул қилинмаган. Мен кафтдаккина Люксембург “Гринпис”ига қараганда Россия “Гринпис”ида кам одам ишлашини билганимда ҳайратга тушдим. Бу воқеълик — жамиятнинг ҳар бир соҳасида шундай. “Идеалист” сўзи руслар орасида ҳақоратга ва  ахмоқни англатувчи сўзга айланди. Мана энди можно лучше рассмотреть ўрта россияликни яхшигина кўришимиз мумкин — маст, қашшоқ, бориб турган маъносиз ҳаёт ичида яшовчи, ҳеч қачон бошқа, яхши ҳаётни кўрмаган, бироқ ўзини дунё шоҳи деб ҳисобловчи, ўзининг жазоланмаслигига ва маданиятдан фангача бўлган барча соҳада устунлигига ишонувчи яримёввойи индивидуумдир. Агар ёввойилик ва ҳайвоний инстинктлар қурол ёрдамида қўллаб-қувватланса, бундай тафаккур атрофдаги давлатлар ва халқлар учун ўта хавфли бўлиши мумкин.

Эски бўлса ҳам қурол россияликларда бор ва уни ишга солиб улар нормал одамларга чексиз кулфатлар келтирадилар, юз минглаб, миллионлаб инсонларни ўлдирадилар, кўп мамлакатлар, халқлар ва ҳатто қитъаларга тўс-тўполон ва вайроналар келтирадилар. Россияликлар — европалик-яратувчиларнинг эмас, балки осиёлик босқинчилар ворисларидир, улар дунёга ҳеч қандай яхшилик олиб келишганлари йўқ ва олиб келишлари мумкин ҳам эмас эди — аксинча, маданийлашган дунё аллақачон россияликлар ва уларнинг давлвтини зарарсизлантириши, уларнинг қўлидан қуролини тортиб олиб, куч билан қонунлар асосида яшашга мажбур этиши лозим эди. Россия ҳукумати халқидан ҳеч бир узилиб қолган эмас — аксинча, у миллионлаб руслар оммаси эга бўлган барча ҳайвоний истакларни ўзида мужассамлантирган. Қурол кучи, армия қудрати, чегараларни кенгайтириш, мустасносиз ҳамма қўшниларга дўқ-пўписа — руслар буларсиз яшай олмайдилар. Уларнинг кундалик ҳаёти унга чуқур шунғиш учун ўта кўримсиз ва зерикарли — шу туфайли ўз-ўзини қаноатлантириш, яъни ўз камчиликларини душманлар қитмирлигига тўнкаш ва  бошқа халқлар азобланаётганидан қувониш учун русларга, оддийгина, ҳамма вақт ким биландир урушиб туриш зарур.

Ўз ҳаётини яхшиласин, дейсизми? Ижтимоий адолат учун курашсинларми? Фуқаровий жамият қурсинларми? Бунга рус оммаси қодир эмас. Руслар шундай қилмоқчи бўлган камсонли индивидларни эса Ғарб жосус (агент)лари дея уларга ҳамма вақт жирканч билан қарайдилар. Бундан табиий равишда хулоса келиб чиқади: агар бутун бошли халқ асрлар давомида считает вражескими кознями попытки сделать унинг ҳаётини прогрессивроқ ва благополучной, значит, вся его суть, весь менталитет являются антагонизмом свободы и счастья, честного, созидательного труда и спокойной жизни. Попросту говоря, менталитет откровенно варварский.

Бундай халқ билан ёнма-ён яшаш жуда хавфли. Бундай халқ билан бирор иш қилишнинг иложи йўқ. Шунинг учун Россия ўлимга маҳкум.

Никита БОРИСЕНКО, Россия; “Аргумент” нашри учун тайёрланди

ЛЎҒАТЧА

Чекист –

Контрафакт –

Самогон –

Рейтинг –

Фасад –

Бомж –

Мегаполис –

Натур план –

Аҳоли мобиллиги –

Меню –

Индивидуум –

 

Categories: ТАРЖИМАЛАР | Leave a comment

Post menyusi

Javob berish

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Изменить )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Изменить )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Изменить )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Изменить )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.